Cannabis fenotypen, genotypen en chemotypen begrijpen

Cannabis fenotypen, genotypen en chemotypen begrijpen

Heb je ooit een cannabis strain geoogst die simpelweg zo goed was dat je deze nog een keer wilde kweken met precies hetzelfde resultaat? En werd je toen bij de volgende oogst verrast door een oogst die er net iets anders uitzag dan bij je vorige kweek? Misschien is de Sativa-bladstructuur die je eerder zo beviel nu verdwenen en zie je net wat stevigere bloemen die meer naar de Indica-kant leunen. Het is hetzelfde wietzaadje, dus wat is er aan de hand?

Samenvatting:
Wat zijn cannabis fenotypen of ‘phenos’?
Waarom wordt fenotype gebruikt om wietsoorten te beschrijven?
Wat is het verschil tussen genotypen en fenotypen?
De invloed van omgeving op fenotypes van de cannabisplant
Simpele gids bij het ontwikkelen van een geselecteerd cannabis fenotype
Cannabiszaden, fenotypen en genotypen

Wat zijn cannabis fenotypen of ‘phenos’?

Twee factoren zijn van invloed op hoe een wietplant groeit, de genetica en de omgeving.

De genetische samenstelling van de plant, ook wel het genotype genoemd, bepaalt het type groei. Door het genotype kan de plant een aantal verschillende groeimogelijkheden laten zien. Maar het is de specifieke kweekomgeving binnen die jij aanbiedt (of de buitenomstandigheden voor wie buiten kweekt) waardoor een bepaald soort eigenschappen naar buiten komt en de overhand heeft. 

Deze uiterlijke expressie van een genotype wordt het fenotype (phenotype) genoemd. Dit zijn dus simpelweg de kenmerken die de omgeving uit de genetica van de plant naar boven haalt. De omgeving kan daardoor verschillende planteigenschappen sturen, zoals kleur, vorm, geur en harsproductie.

Onze gids bij cannabisgenetica legt uit hoe de wietplant en latere fenotypes een ontwikkeling hebben doorgemaakt van landrassen naar de moderne cannabisgenetica.

Hopelijk helpt dit je om de eigenschappen die kenmerkend zijn van elke strain beter te begrijpen, net als de subtiele verschillen in de fenotypen van die strain.


Frisian Dew green and purple phenotype


Waarom wordt fenotype gebruikt om wietsoorten te beschrijven?

Voordat de mens een rol ging spelen groeide cannabis op natuurlijke wijze en paste zich aan het specifieke klimaat en de omgevingsfactoren aan. Indica-soorten pasten zich aan aan robuuste, koelere omstandigheden en deden het goed in berggebieden, vaak produceerden ze korte en gedrongen planten. De planten hadden vaak brede bladeren en bloeiden sneller dan Sativa’s. Sativa-soorten pasten zich door natuurlijke selectie vaak aan om goed om te kunnen gaan met de omstandigheden in tropische oerwouden, en produceerden vaak planten met dunnere bladeren.

Toen cannabis kwekers deze soorten kruisten, werd duidelijk dat de nieuwe hybride soorten veel verschillende fenotypen en genotypen konden produceren. Voor sommige kwekers is het hebben van een breed scala aan verschillende fenotypes een groot voordeel. De diversiteit zorgt voor een breed aanbod aan smaken, aroma’s en highs. Veel kwekers (in het bijzonder commerciële kwekers die op grote schaal kweken) hechten echter veel waarden aan een oogst met bijna identieke planten, en gebruiken liever klonen dan zaden.

Rechtopstaande fenotypes:
De term rechtopstaand fenotype wordt meestal gebruikt voor een cannabis fenotype met een langere, slankere plantstructuur die meer Sativa-eigenschappen laat zien dan een bossiger, korter fenotype dat meer naar de Indica-kant leunt.

Four different phenotypes of Kerosene Krash


Wat is het verschil tussen genotypen en fenotypen?

Planten en dieren hebben zich volgends hetzelfde basisprincipe van evolutie ontwikkeld. Elk levend organisme heeft een genetische code in z’n DNA, dat het genotype wordt genoemd. Niet alle wietplanten met hetzelfde genotype zien er hetzelfde uit. Dat komt doordat het uiterlijk van de plant wordt beïnvloed door de kweekomstandigheden en de omgeving.  Eveneens hebben niet alle planten die er hetzelfde uitzien hetzelfde genotype.

Het genotype (de genetische code) bevat de essentiële genetische informatie die de verdere groei en het uiterlijk van de wietplant zal bepalen. Het genotype is geen vaste en onbeweeglijke set van genetische instructies die de wietplant koste wat kost moet gehoorzamen. Je kunt het genotype beter zien als een basis van genetische grenzen die een aantal mogelijkheden afbakenen. De kweekomgeving die je de plant geeft, bepaalt welke specifieke delen van het genotype beschikbaar zullen zijn voor gebruik.


Four different different phenotypes of Sugar Bomb Punch


Genotype + omgeving + interacties van het genotype = fenotype

Een Blueberry gefeminiseerd zaadje kan uitgroeien tot een plant die buiten in je tuin mooie blauwe tonen in de toppen en bladeren produceert. Maar precies hetzelfde zaadje had als het binnen was gekweekt met hogere temperaturen mogelijk nooit deze kleuren laten zien.  Hoe het Blueberry zaadje groeit, de omgeving en de interactie tussen de plant en de omgeving zijn de factoren die het fenotype bepalen.

Hoewel het Blueberry genotype de genetische informatie bevat die blauwe en paarse kleuren in de toppen produceert, is het de omgeving (en meer specifiek de temperatuur in die omgeving) die de verkleuring mogelijk maakt. De groene en blauwe versies van Blueberry zijn verschillende fenotypen van dezelfde variëteit. Andere paarse soorten zoals Purple #1 en Auto Blackberry Kush kunnen ook kleuren laten zien die beïnvloed worden door omgevingsfactoren.

Een goede manier om het cannabis fenotype en hoe dat tot stand komt te begrijpen, is met de volgende formule:

Fenotypes formule:
(Genotype van de plant + omgeving) + interacties van het genotype met de omgeving = fenotype

De invloed van omgeving op fenotypes van de cannabisplant

Een cannabis fenotype beschrijft de uiterlijke kenmerken/vorm van de planten, de ontwikkelingsgroei, de biochemie en het gedrag. Het fenotype van een specifieke cannabis strain ontstaat uit twee basisfactoren: het genotype (genetische code) en de invloed van omgevingsfactoren van buitenaf. Beide factoren werken mogelijk op elkaar in en beïnvloeden zo het fenotype.

Sommige genen produceren alleen een bepaald fenotype van cannabis onder specifieke omgevingsomstandigheden. Bijvoorbeeld paarse verkleuringen bij koudere temperaturen. Sommige fenotypes zijn mogelijk het resultaat van meerdere omgevingsinvloeden. Zoals elke ervaren kweker zal beamen, speelt de omgeving een belangrijke rol in het bepalen van de algehele kwaliteit, de harsproductie, het aroma, de kleuren en de grootte van je wietplant.  Je kan de genetica hebben van een soort die voor een enorme hoge opbrengst kan zorgen, zoals Auto Ultimate, maar als de planten in ondermaatse omgevingsomstandigheden worden gekweekt, zal de plant nooit haar volledige genetische potentieel kunnen verwezenlijken.

Als je klonen kweekt in twee verschillende omgevingen, met verschillende kweeksystemen, andere voedingsstoffen en andere kweekmedium, krijg je eindresultaten die er verschillend uitzien. 

Je zou identieke cannabisklonen aan twee verschillende kwekers met verschillende kweekomstandigheden kunnen geven. De planten die de kwekers produceren delen misschien dezelfde identieke genetica, maar kunnen er uiteindelijk compleet verschillend uitzien vanwege de manier waarop de omgeving de groei van de plant stuurt en beïnvloedt. Zelfs kleine verschillen in de selectie/het gebruik van voedingsstoffen zal effect hebben op de groei van de plant en het uiteindelijke resultaat.

Aangezien cannabisstekken er vaak heel verschillend uit komen te zien als je ze in verschillende kweekruimtes kweekt, zal het vast geen verrassing zijn dat pakjes wietzaden ook bij elke kweker voor een ander resultaat zorgen. Zelfs als de cannabisgenetica is gestabiliseerd en op professionele wijze is teruggekruist door een hoogwaardig zadenbedrijf, en zelfs met geoptimaliseerde kweekomstandigheden, kun je nog steeds verwachten dat je variaties zult zien tussen planten die uit zaadjes zijn gegroeid. 


Passion #1 huge big yielding phenotypes strong in THC


Waarom groeien mijn wietzaden op verschillende manieren, zelfs als mijn omstandigheden bij elke kweek hetzelfde zijn?

Zelfs legale cannabisproducers met een vergunning die kweekruimtes hebben die miljoenen waard zijn hebben moeite om van kweek tot kweek en jaar na jaar een identieke omgeving te behouden. De temperaturen wisselen vaak van kweek tot kweek vanwege de seizoenen. De luchtvochtigheid is een andere subtiele factor die invloed heeft op de kweekomgeving. De lichtomstandigheden in de kweekruimte schommelen vaak ook, HPS-lampen worden meetbaar minder sterk na elke kweek.

Zelfs lichte variaties in de lichtintensiteit bij het bladerdak heeft invloed op welke genetische eigenschappen de planten laten zien. Kwekers die loodsen vol klonen hebben zullen zien dat de opbrengst en cannabinoïden van kweek tot kweek verschillen. Kweekgemeenschappen delen vaak klonen of speciale moederplanten met elkaar. Meestal groeien deze planten, ondanks de identieke genetica, op een andere manier in aarde, kokos of hydro. Zelfs bij cannabis klonen wordt het uiteindelijke uiterlijk gestuurd door de omgevingsfactoren.

Hoe zit het met autoflower fenotypes?

Autoflower zaden laten ook verschillende fenotypes zien, net als gefeminiseerde zaden. Als je autoflower zaden kweekt, kun je verwachten dat je een scala aan fenotypes van wiet tegenkomt. Weet dat autoflower zaden een vaste levenscyclus hebben. Als de groei van de planten wordt belemmerd doordat de omstandigheden niet optimaal zijn (te weinig ruimte voor de wortels, extreme omgevingen, slechte voeding etc.), dan kan dat de plant blijvend aantasten. Dat is dus iets anders dan variaties in cannabis fenotypes.


Auto Night Queen Autoflower cannabis seeds phenotypes


Simpele gids bij het ontwikkelen van een geselecteerd cannabis fenotype

Hoe je het beste fenotype wietzaden kiest

Aan een wietzaadje kun je niet zien welke soort resultaten je zult krijgen. In plaats daarvan moet je kijken naar de deskundigheid en reputatie van het zadenbedrijf die de zaden levert.  Een goede wietzadenbank zal tien tot twintig jaar serieuze kweekervaring achter de rug hebben. Ze weten hoe ze wietsoorten kunnen ontwikkelen die een beperkte reeks soortgelijke planten kunnen produceren uit dezelfde genetische basis. Natuurlijk zie je wel wat verschillen tussen de planten. Dat is altijd zo wanneer je uit zaden kweekt. Maar een goed ontwikkelde soort zal een kleiner scala aan resultaten laten zien dan een onstabiele zadensoort die tot stand is gekomen door ondermaatse kweektechnieken.

Waarom gebruikt men fenotype bij het beschrijven van wietsoorten?

Vanaf het moment dat wietkwekers voor het eerst begonnen met kweken, zagen ze kleine verschillen tussen de planten. Het Griekse woord ‘pheno’ betekent ‘laten zien’. Fenotypen is een simpele omschrijving die deze variaties of ‘typen’ uitlegt. 

Hoe en wanneer je het fenotype cannabis kunt vaststellen

De meeste kwekers planten de zaden en focussen op kweekomstandigheden die zo optimaal mogelijk zijn. Als de kwekers voor de beste kweekomstandigheden voor binnen hebben gezorgd is het de beurt aan de wietzaden om te presteren. Als je bij je laatste kweek bepaalde cannabis fenotypes had, betekent dat niet dat je die bij de volgende kweek weer zult krijgen. Dus als je het cannabis fenotype uit je dromen hebt gevonden, kun je dat het beste houden, door de plant te ‘re-veggen’ en erna wietstekken van te  maken.


Frisiand Duck duckfoot stealth leaves


Hoe je de fenotype eigenschappen in cannabis kunt zien

Als je een pakje van 10 gefeminiseerde hybride zaden kweekt, kun je de uiteindelijke planten waarschijnlijk indelen in een paar brede categorieën. Misschien zie je dat er een paar meer Sativa-dominante fenotypes zijn die langer zijn en meer strekken. Mogelijk zie je ook een paar korte, bossigere en kortere fenotypes die meer naar de Indica-kant leunen. De andere planten kunnen meer in het midden zitten, en een cannabis hybride fenotype laten zien. De oplettende kweker zal echter zelfs bij die planten die gebalanceerde hybride fenotypen laten zien een paar verschillende fenotypes kunnen onderscheiden.

Is elk zaadje een verschillend fenotype van cannabis?

Niet als het ontwikkelen goed is gedaan. Een professionele zadenbank zal flink wat tijd hebben besteed aan het terugkruisen en stabiliseren van hun wietzaden om ze zo consistent mogelijk te maken. 

Hoeveel verschillende fenotypes kun je verwachten bij het kweken van hybride wietsoorten?

Tenzij je met klonen kweekt, kun je altijd verwachten dat er verschillende fenotypes zich laten zien. Met een goed ontwikkelde wietsoort kun je ongeveer 3-4 voornaamste fenotypen verwachten uit een pakje met 10 cannabiszaden. Zo nu en dan zul je aparte en zeldzame wiet fenotypes tegenkomen, die je kunt herkennen aan hun bijzondere uiterlijk, smaak of aroma. Zulke cannabis fenotypes worden vaak zeer gewaardeerd.

Hoe krijg je een paars fenotype van cannabis?

Je moet beginnen met wietzaden waarvan bekend is dat ze paarse bloemen produceren, zoals Auto Blackberry Kush. Lage temperaturen gebruiken tijdens de nachtelijke uren (lichten uit) is een goede manier om je kans op paarse cannabis fenotypes zo groot mogelijk te maken. De wietzaden buiten kweken, met koele nachttemperaturen, is een van de mogelijkheden.

Gerelateerd:
Cannabis buiten kweken


Auto Blackberry Kush purple phenotype


Cannabiszaden, fenotypen en genotypen

Elk wietzaadje heeft een uniek genotype dat invloed heeft op hoe het reageert op (of buitenomstandigheden). Veel kwekers verwachten dat de zaadjes van dezelfde wietsoort volledig identieke genetica hebben met een identieke groei. Maar met het oog op wat weten over genotypen en verdere groei is deze verwachting onterecht.

Veel kwekers gebruiken de term fenotype om de variaties te beschrijven die ze uit zaden van dezelfde wietsoort krijgen. Eigenlijk kun je dit echter beter zien als verschillende genotypen. Het is namelijk niet alleen de omgeving die ervoor zorgt dat een bepaald fenotype naar buiten komt, maar ook het genotype. 

Als je enkele wietzaden van een bepaalde soort koopt, krijg je in feite een collectie van familieleden van die specifieke variëteit. De genetica hiervan is sterk verwant aan die van duizenden broers en zussen. Maar het is belangrijk om te begrijpen dat deze broers en zussen niet identiek zijn. De genotypen van de wietzaden zijn normaal gesproken sterk verwant, met kleine maar belangrijke verschillen.

Net als dat menselijke tweelingen veel genetica delen van dezelfde ouders hebben ze elk hun eigen aparte persoonlijkheid en uiterlijke kenmerken die deels worden gevormd door de omgeving, het dieet en de omstandigheden die ze tijdens hun groei hebben gekregen. Net als bij cannabis fenotypes.

Gerelateerd:
Wat toont het uiterlijk van een wietzaadje aan?


Genotypes in the cannabis seeds are usually very close, with small but crucial differences


CBD-zaden, THC-zaden en chemotype

Een relatief nieuwe term in de cannabisgemeenschap is chemotype. Wanneer cannabisontwikkelaars wietplanten selectief begonnen te ontwikkelen zodat ze rijk zouden zijn aan specifieke cannabinoïden, bijvoorbeeld CBD, bleek uit laboratoriumonderzoek dat de soorten cannabinoïden sterk konden verschillen.

Sommige zaden konden een CBD-rijk resultaat produceren, andere een THC-rijk resultaat en de rest zat daar meer tussenin met een 1:1 verhouding van THC:CBD. Een van de uitdagingen voor de kwekers is om de cannabinoïden te stabiliseren met het gewenste chemotype. Dat kan bijvoorbeeld een 1:1 ratio verhouding van THC:CBD zijn.

Mogelijk zien we in de toekomst wietzaden die planten produceren die rijk zijn in andere cannabinoïden, zoals CBD-V, CBG etc.

Je kweekomstandigheden en cannabis fenotypes optimaliseren

Je weet nooit welke cannabis fenotypes je gaat krijgen als je je kweek begint. Maar je kunt de kans op goede resultaten zo groot mogelijk maken door te beginnen met hoogwaardige wietzaadjes van een zadenbedrijf met een goede reputatie. Je kunt de omstandigheden in je kweekruimte ook optimaliseren. Kweken met ledlampen is een bewezen manier om de kwaliteit van je oogst naar een hoger niveau te tillen, dankzij het geoptimaliseerde spectrum en de verminderde hittestress.

Je kunt je kweek ook vergemakkelijken door over te stappen naar organisch, met voedingsstoffen van bedrijven als BioTabs. Zo kun je kweken zonder pH of EC-meters, en heeft je plant alleen een lichte bijbemesting nodig tegen het einde van de bloei. BioTabs maakt kweken niet alleen gemakkelijker, je zult ook zien dat de smaak en het aroma beter zijn.

Gerelateerd:
Hoe je de omstandigheden in je kweekruimte kunt optimaliseren

Cannabis fenotypen, genotypen en chemotypen begrijpen
juli 17th 2020
categorieën Cannabisplant

Plaats een reactie